Ekološka mreža Srbije – SRP Goč Gvozdac

Ekološka mreža predstavlja skup funkcionalno i prostorno povezanih ili prostorno bliskih područja, odnosno ekološki značajnih područja i ekoloških koridora, sa ciljem očuvanja, obnavljanja i unapređivanja tipova staništa od posebnog značaja za zaštitu i očuvanja staništa određenih divljih vrsta flore i faune. Ekološkom mrežom Republike Srbije obuhvaćeno je 101 ekološki značajno područje koje čini oko 21 odsto površine teritorije države. Osim ovih područja, ekološku mrežu čine i određeni vodotoci sa obalskim pojasom, koji predstavljaju ekološke koridore od međunarodnog značaja jer omogućuju povezivanje sa ekološkim mrežama susednih zemalja.

Verica Stojanović, botaničar u Zavodu za zaštitu prirode Srbije
  • Ekološku mrežu čine značajna područja zbog biljnih i životinjskih vrsta i ima ih 101. U okolini Beograda ušće Save u Dunav je ekološki značajno područje i ono obuhvata Veliko ratno ostrvo, staništa nekih značajnih vrsta kao što su Mali vranac ili Pančevačke ade. Na osnovu nacionalnog zakonodavstva ili nekim aktom o proglašenju može da obuhvata međunarodno značajna područja koja su važna zbog ptica, biljaka ili leptira i to su područja koja su već prepoznata u Srbiji. Tu mogu da budu pojedinačna staništa, zbog nekih vrsta za koje su naučnici utvrdili da su retke i da im je neophodno obezbediti očuvanje i zaštitu, a mogu i emerald područja. Najvažnije su Emerald mreža i Natura 2000. Mi smo dužni da definišemo gde žive i borave i koliki je broj jedinki, da predložimo područja gde ih je neophodno čuvati, a to su ona područja koja su najreprezentativnija za očuvanje. To je važno zato što su to divlje vrste koje su na nivou cele EU retke i ako postanemo članice EU, ta područja će ući u celokupan sistem zaštite po principima Nature 2000 – istakla je  Verica Stojanović, botaničar u Zavodu za zaštitu prirode

Prirodno dobro Goč Gvozdac predstavlja izuzetno šumovito planinsko područje koje je kao karakterističan šumski mozaik autohtonih vrsta drveća Srbije proglašen za nastavno naučno istraživački centar Srbije, i kao takav se već pedeset godina unapredjuje i razvija.

SRP Goč Gvozdac - stepeni zaštite
Biljana Krsteski koordinator za zaštićena prirodna dobra ZZPS
  • Specijalni rezervat prirode Goč Gvozdac nalazi se u Centralnom delu Srbije između Ibra i Zapadne Morave. Prema severu ovaj masiv je povezan sa planinom Stolovi, a prema jugu se naslanja na masiv Željina i obronke Kopaonika. Zaštićeno prirodno dobro obuhvata skoro ceo sliv Gvozdačke reke koja se u donjem toku zove Brezanska reka. Ovo prirodno dobro predstavlja izuzetno šumovito planinsko područje, koje je kao karakterističan šumski mozaik autohtonih vrsta drveća Srbije proglašen za nastavno naučno istraživački centar Srbije i kao takav se već pedeset godina unaređuje i razvija – rekla je Biljana Krsteski koordinator za zaštićena prirodna dobra ZZPS.

Ovo je naučno istraživačko prirodno dobro na kome se ne samo studenti Šumarskog fakulteta već i svi oni koji su željni da istražuju, mogu da proučavaju različite prirodne vrednosti ovog prostora.

Prof. dr Milorad Danilović upravnik Centra za nastavno naučne objekte Šumarskog fakulteta
  • Nastavna baza Šumarskog fakulteta Univerziteta u Beogradu nalazi se na izuzetno bogatom području autohtonih vrsta, a reprezentativnost ovog područja ogleda se u zastupljenosti 650 biljnih vrsta meću kojima ima endemičnih, retkih, ugroženih i međunarodno značajnih. Nastavna baza je ukupne površine 3757,43 hektara, a šuma je sastavni deo velikog kompleksa Goč – Željin, koji se prostire između reke Ibar i Zapadne Morave. Studenti ovde obavljaju terensku praksu, stručnu nastavu, izrađuju diplomske radove, a bave se i naučno istraživačkim radom. Specijalnim rezervatom prirode proglašen je 2014. godine – rekao je prof. dr Milorad Danilović upravnik Centra za nastavno naučne objekte Šumarskog fakulteta

Zahvaljujući svom položaju i prirodnim karakteristikama planina Goč se odlikuje  veoma raznovrsnim biljnim svetom, pre svega florom I vegetacijom izrazite originalnosti. Florističko bogatstvo ove planine procenjeno je na 715 biljnih među kojima su brojne endemične, retke i ugrožene, međunarodno značajne biljne vrste, kao i fauna koju čini 317 vrsta insekata, 129 vrsta ptica, 20 vrsta vodozemaca i 27 vrsta sisara.

Slavko Jovanović, upravnik Specijalnog rezervata prirode Goč Gvozdac
  • Šumski kompleks čini 25 vrsta drveća, od kojih se izdvajaju endemit Balkanskog poluostrva – planinski javor i varijetet crnog bora. Pored toga posebna retkost na području Goča je i sačuvana zajednica bukovo – jelovih šuma. Od divljači u specijalnom rezervatu možemo naći srneću divljač, divlje svinje, vuka, lisicu, a poslednjih godina sve veće je prisustvo medveda. Utvrđeni su i režimi zaštite. Ovo područje je bogato vodama i to kvalitetnim površinskim vodama. Glavni vodotok Goča je Gvozdačka odn. Brezanska reka sa preko 110 evidentiranih izvora. Obzirom na izražen reljef u zaštićenom prirodnom dobru u gazdinskoj jedinici, jasno je izdiferencirano 14 podslivova – rekao je Slavko Jovanović, upravnik Specijalnog rezervata prirode.

Gljive su u okviru Rezervata zastupljene sa preko 1200, do sada zabeleženih vrsta, od kojih više od sto predstavlja retke i ugrožene vrste u nacionalnim, balkanskim i evropskim okvirima.Evropski savet za zaštitu gljiva je 2011. godine uspostavio listu sa 51 vrstom koje se na teritoriji Evrope smatraju retkim i ugroženim. Sa te liste u okvirima Rezervata je zabeleženo 19 vrsta što ovo prirodno dobro svrstava u red najznačajnijih lokaliteta ove vrste u Evropi.

Nenad Milosavljević predsednik Gljivarskog društva ‘’Kraguj’
  • Istraživanje gljiva na Goču započeto je 2014. godine u saradnji sa Šumarskim fakultetom i do sada je popisano nekih 1200 vrsta makromiceta, a od toga je preko 200 vrsta na raznim listama u Evropskim zemljama što zaštićenih, a i retkih I ugroženih vrsta. Goč kao specijalni rezervat prirode predstavlja jedno od najbogatijih područja gljivama u Evropi. Na primer sa 19 gljiva sa liste od 51 najugroženije i najređe gljive u Evropi Specijalni rezervat prirode prirode Goč – Gvozdac predstavlja jedan od najbogatijih lokaliteta ne samo u Srbiji i na Balkanu već i na čitavoj teritoriji Evrope. Popis će trajati još 5 godina i verujem da ćemo doći do cifre od preko 2000 vrsta gljiva – objašnjava Nenad Milosavljević predsednik Gljivarskog društva ‘’Kraguj’’.

Specijalni rezervat prirode Goč Gvozdac postoji od 2014 godine i jedan je od najmlađih zaštićenih prirodnih dobara u Srbij. Bogati prirodni resursi uticali su da bude proglašen zaštićenim područjem druge kategorije od regionalnog odn. velikog značaj. Zahvaljujući prirodnim odlikama, izraženom vodnom bogatstvu i sačuvanim ostacima ranog rudarenja još iz rimskog perioda, ovo područje, pored prioritetne naučno-istraživačke funkcije i poligona nastave za ugledno gazdovanje šumama odlikuje se turističkim potencijalom sa dominantno zdravstveno rekreativnim karakterom

Ministarstvo zaštite životne sredine - Goč

You may also like...