Gljive Ade Ciganlije i Strogi rezervat prirode Kalenić

Prirodno stanište ’’Gljive Ade ciganlije’’ nalazi se u šumskom kompleksu Ade Ciganlije na teritoriji grada Beograda. Ovo područje proglašeno je za zaštićeno stanište kao jedino stanište gljive Miriostoma koliforme u Srbiji, koja je zbog ograničenog areala izložena jakom antropogenom uticaju i kao takva ugrožena i strogo zaštićena vrsta.

Myriostoma coliforme srebrna zvezdača
Myriostoma coliforme – srebrna zvezdača
Ivana Jovanović - ekolog u Zavodu za zaštitu prirode Srbije
  • Zaštićeno stanište predstavlja poseban vid zaštićenog područja koji se uspostavlja da bi se zaštitile lokalne populacije neke vrste koje su značajne za očuvanje na lokalnom ili regionalnom pa čak i međunarodnom nivou.  Prirodna ili poluprirodna staništa čuvaju neke prirodne vrednosti koje su značajne za zaštitu i na taj način je sprečeno od daljeg negativnog uticaja čoveka i to je na neki način značajno za opstanak te vrste – rekla je  Ivana Jovanović ekolog u Zavodu za zaštitu prirode Srbije.

Ada Ciganlija je izduženo rečno poluostrvo nastalo od rečnog ostrva pregrađivanjem desnog rukavca 1967. godine. Uprkos ogromnom antropogenom uticaju i relativno maloj površini, na središnjem delu poluostrva koji je obrastao šumskom vegetacijom, konstatovano je oko 250 vrsta gljiva što predstavlja izuzetnu vrednost za ovako mali prostor.

Adiba Džudović iz Javnog preduzeća Srbijašume
  • Osim gljiva na Adi Ciganliji zabeleženo je oko 450 vrsta biljaka, a prisutna je i raznovrsna fauna, pre svega veliki broj ptica, insekata i sitnih sisara. Privremeni organ grada Beograda je 2013. godine doneo rešenje o proglašenju ZS ’’Gljive Ade Ciganlije’’ koje je jedino poznato stanište gljive Myriostoma coliforme u Srbiji, koja je ugrožena i strogo zaštićena vrsta. Pored ove gljive na ovom lokalitetu se mogu naći i druge zaštićene i strogo zaštićene vrste kao što je Geastrum melanocephalum, Rodothus palmatus, Volvarella bombycina – objašnjava Adiba Džudović iz Javnog preduzeća ’’Srbijašume’’.

Prirodno stanište ’’Gljive Ade ciganlije’’ predstavlja carstvo gljiva i to veoma retkih, a tu su i one koje se nalaze na Crvenoj listu ugroženih gljiva Evrope. Zato je grad Beograd prepoznao ovo područje kao objekat za javnu promociju vrednosti proisteklih iz modernih shvatanja o potrebi očuvanja i zaštite okoline vezane za očuvanje biodiverziteta.

  • Carstvo gljiva igra neprocenjivu ulogu u kruženju materije u prirodi. Za nekoliko godina masa opalog lišća i ostale biomase bi narastao do visine krošnji drveća, ukoliko ne bi bilo aktivnosti gljiva koje recikliraju – razlažu biljni materijal i na taj način omogućavaju biljkama ponovno korišćenje hranljivih materija. Sama gljiva Myriostoma coliforme hranljive materije crpi isključivo iz mrtvog drveta u fazi truljenja – ističe Adiba Džudović iz Javnog preduzeća ’’Srbijašume’’.

Strogi rezervat prirode Kalenić se svrstava u prvu kategoriju prirodno dobro od izuzetnog značaja. Predstavlja očuvani deo šume mešovite sastojine hrastova sladuna i cera. Dobro očuvan kompleks ovih šuma sa stablima sladuna i cera starosti je oko 100 godina.To je jedina zaštićena površina u Srbiji sa ovakvim šumskim ekosistemom. Ovakvi i slični tipovi šuma prekrivali su veliki deo teritorije Srbije, tako da ovaj lokalitet nosi izuzetnu istorijsku dimenziju.

Biljana Krsteski, koordinator za zaštićena prirodna dobra Zavoda za zaštitu prirode Srbije
  • Strogi rezervat prirode Kalenić je prostor koji obuhvata jako malu površinu oko 2 ha. Ovo je jedinstvena sastojina, a potreba za zaštitom ovakvih površina se temelji na činjenici da je sve manje prirodnih laboratorija u kojima je moguće proučavati spontani razvoj, u ovom slučaju, i mutacije nekih drvenastih vrsta. Pretpostavka da su prilikom prvog štićenja ove šume naišli na hibrid kitnjaka koji je imao odlike sladuna, te da je nakon niza godina ova forma potpuno uzela odlike sladuna, pa ga i nije više bilo moguće razlikovati, te se stoga nije pojavio u taksacionim podacima. Pojava ovih šumskih zajednica je karakteristična za istočni deo Balkanskog poluostrva – istakla je Biljana Krsteski koordinator za zaštićena prirodna dobra ZZPS.

Strogi rezervat prirode je područje neizmenjenih prirodnih odlika sa reprezentativnim prirodnim ekosistemima, namenjeno isključivo za očuvanje izvorne prirode, genskog fonda, ekološke ravnoteže, praćenje prirodnih pojava i procesa, naučna istraživanja, kojima se ne narušavaju prirodna obeležja, vrednosti, pojave i procesi. U cilju očuvanja posebnih prirodnih vrednosti i unapređenja njihovog stanja pojedini delovi ili ekosistemi prirode, kao i vrste proglašavaju se za zaštićena prirodna dobra.

Dalibor Ilić, čuvar Strogog rezervata prirode ‘’Kalenić’’
  • Strogi rezervati prirode ‘’Kalenić’’ se nalazi u centralnom delu Srbije, u Pomoravlju, 50 km jugozapadno od Jagodine, a na 2 km od kulturno istorijskog spomenika Manastira Kalenić. Na tom području se nalaze i zaštićene vrste ptica kao što su mišar, šumska sova, detlić, kos, drozd imelaš, velika senica ili oko 3,2 odsto od ukupnog broja (oko 340 vrsta) ptica Srbije. Ovaj rezervat spade u jedan od najočuvanijih i najkvalitetnijih hrastovih sladunovo cerovih šuma u Srbiji – rekao je  Dalibor Ilić, čuvar Strogog rezervata prirode ‘’Kalenić’’.

Strogi rezervati prirode su namanjeni isključivo očuvanju prirodnog fonda, naučno istraživačkom radu i posmatranju. Prema Uredbi o proglašenju Strogog rezervata prirode Kalenić, područje šume Kalenić, između Juhora i Gledićkih planina u Centralnoj Srbiji, proglašeno je zaštićenim područje međunarodnog, nacionalnog odnosno izuzetnog značaja. Srbija se odlikuje bogatom i raznovrsnom prirodnom bastion. Veliki broj i raznovrsnost biljnih i životinjskih vrsta, njihovih zajednica i ekosistema čine Srbiju Evropom u malom, i jednim od centara njene biološke raznovrsnost.

Ministarstvo zaštite životne sredine - Gljive Ade Ciganlije

You may also like...